Chaucer en het Middelengels

[…]
O!  ofte swore thou that thou woldest dye
For love, whan thou ne feltest maladye
Save foul delyt, which that thou callest love!
If that I live, thy name shal be shove
In English, that thy sleighte shal be knowe!
Have at thee, Iasoun!
[…]
uit: the Legend of Good Women (onderdeel: The Legend of Hypsipyle & Medea) – Geoffrey Chaucer (ca. 1343 – 1400)

In eerste instantie lijkt deze tekst van Chaucer niet te lezen. Zoals bij het voor het eerst lezen van “Van den Vos Reynaerde” of “Karel ende Elegast”, gaat er toch na enkele alinea's of bladzijdes intern een knop om en past men zich aan op de vreemd aandoende syntaxis en spelling. Bovenstaande tekst is geschreven in het Middelengels. Dit is een vroege voorloper van het moderne Engels dat van ca. 1066 tot de 15e eeuw werd gebezigd. Het vormt de basis voor de huidige versie van de Engelse taal en vindt op haar beurt weer haar oorsprong in het Oud Engels. Overigens is het wel interessant om te vermelden, dat het Middelengels nog van 4 naamvallen gebruik maakte, waar die in de moderne Engelse taal grotendeels verdwenen zijn.

Geoffrey Chaucer is verreweg de belangrijkste schrijver in de tijd van het Middelengels. Zijn werken staan hoog genoteerd in de wereldliteratuur. Zijn loopbaan was zeer divers en tijdens zijn carrière is hij vertrouweling geweest van maar liefst drie opeenvolgende koningen. Met zijn werken toonde hij ook aan dat het Middelengels prima gebruikt kon worden voor poëzie. Het deed daarmee niet onder voor het Latijn of het Frans. Zijn belangrijkste werk is natuurlijk (het helaas onvoltooide) “the Canterbury Tales”, maar het is ook interessant om hier van de gelegenheid gebruik te maken eens een ander werk van hem te belichten.

"The Legend of Good Women" is een lijvig 14e-eeuws Middelengels gedicht. Het stuk is in de vorm van een droomvisioen gegoten. Dit werk heeft toentertijd zware indruk bij velen achtergelaten en doet dat nog steeds. Chaucer zette met zijn werken een heel nieuw perspectief op de kaart met zijn werken. Hij liep  zijn tijd ver vooruit, zijn werken doen eerder denken aan de Renaissance, waar humanistiek een wat gebruikelijker onderwerp was dan in de Late Middeleeuwen. “The Legend of Good Women” doet daarbij zeker niet onder voor “the Canterbury Tales”. Integendeel. Eigenlijk is dit stuk nog steeds actueel en wij zullen dan ook niemand afraden hier eens een blik op te laten werpen!

Geschiedenis van de Engelse taal

Het Engels is oorspronkelijk ontstaan uit verschillende dialecten die door Angelsaksische kolonisten in het begin van de 5e eeuw naar Engeland werden overgebracht. De Vikingen hebben met hun Oud-Noorse taal een sterke invloed gehad op de Engelse taal. Toen in 1066 de Normandische verovering van Engeland plaatsvond ontwikkelde het Oudengels zich verder tot Middelengels. In die periode werd er veel gebruik gemaakt van leenwoorden uit de Normandische woordenschat, ook Normandische spellingsregels werden veelvuldig gebruikt. Het hedendaagse Engels ontwikkelde zich juist van de Normandische invloeden af, waarbij meer invloeden werden opgenomen uit het Grieks en Latijn.
Er werden ook leenwoorden uit Indische talen overgenomen.
De Germaanse talen die in Groot-Brittanië werden gesproken zoals de taal van de Angelen, de Saksen en de Juten hebben een groot aandeel in de oorsprong van het Engels.  Dit werd sterk beinvloed door het Oudnoords en het Frans. Het grote deel van de grammaticale structuur van het Engels komt van het Germaans, daarnaast zijn er enkele zinsconstructies die aan Romaanse talen ontleend zijn. De woordenschat is voornamelijk ontleend aan het Frans en Latijn (namelijk 60%). Hierdoor wordt het Engels ook wel eens de brugtaal tussen de wereld van de Romaanse en Germaanse talen genoemd.
Periodes:
Het Oudengels werd gesproken vanaf midden 5e eeuw tot midden 12e eeuw. Deze taal staat ook wel bekend als het Angelsaksisch.
Het Middelengels werd gesproken tussen de 12e en de 15e eeuw, waarbij men veel invloeden zag vanuit het Normandisch. Het Normandisch is een Frans dialect
Het Nieuw-Engels is het Engels wat hedendaags wordt gesproken en begon ongeveer midden 16e eeuw.