Engels in de Nederlandse taal

Nederlanders en Vlamingen gebruiken meer dan hen lief is Engelse woorden. Vooral Engelse krachttermen en aansporingen zijn populair. Men kan zich dus de vraag stellen welke invloed het Engels heeft op het Nederlands. Is dit beperkt tot een bepaalde soort woorden of specifieke uitdrukkingen, of worden Engelse en Nederlandse woorden gewoon door elkaar gebruikt? Bepaalde Engelse woorden en uitdrukkingen zijn of worden populairder dan hun Nederlandse tegenhangers. Denk bijvoorbeeld aan ‘gamen’ en ‘computerspellen spelen’. Welk van beide uitdrukkingen gebruik jij eerder?

Uiteraard heeft een Engels leenwoord een serieuze stap voor wanneer er nog geen echt Nederlands alternatief bestaat, zoals dat bijvoorbeeld het geval is voor ‘webmaster’. Maar mensen kiezen ook vaak voor de eenvoudigste oplossing. Het kortste woord zal het vaak winnen van het langste woord, onafhankelijk van de taal. Voorbeelden daarvan zijn ‘kinderoppas’ en ‘nanny’ of ‘teenager’ en ‘tiener’. In het eerste geval komt het Engels als winnaar uit de strijd. In het tweede geval heeft het Nederlands de overhand.

Nederlanders gaan Engels opvallend sneller gebruiken dan Vlamingen. Dit kan misschien te wijten zijn aan het feit dat in Vlaanderen de standaardisering van het Nederlands wat trager op gang kwam. In Vlaanderen neemt het gebruik van het Engels echter zeer snel toe. Vacatures die volledig in het Engels verschijnen, zijn er zeer gebruikelijk. Wat opvalt, is dat het Engels vooral door Nederlanders en Vlamingen gebruikt wordt om emoties uit te drukken. We denken dan bijvoorbeeld aan uitspraken zoals het welbekende ‘oh my god’, ‘hell yeah’ en ‘Yes!’. Onderzoek wees uit dat mannen sneller Engels gaan gebruiken dan vrouwen. Een man jonger dan dertig jaar, die in de stad woont en hoogopgeleid is, zou volgens het onderzoek het meest zijn Nederlands doorspekken met Engelse woordenschat.

Kortom: de Nederlandse taal wordt aangetast door het Engels, maar van een échte bedreiging is nog geen sprake. De Engelse invloed richt zich vooral op de woordenschat en hangt ook af van de omgeving en het publiek of deze sterk of minder sterk tot uiting komt. De zinsstructuur wordt nog niet aangepast naar Engels voorbeeld en hoewel sommige Engelse woorden Nederlandse hebben verdrongen, lijkt de Nederlandse taal verre van overbodig. Talen worden immers altijd beïnvloed door andere talen, het Nederlands tijdens de Middeleeuwen vooral door het Latijn, vervolgens door het Frans tijdens de Gouden Eeuw en nu door het Engels. Het lenen van Engels vocabulaire is dus haast een natuurlijk proces, en voorlopig niets om ons zorgen over te maken!

Verwantschappen van de Engelse taal

Alle wereldtalen kunnen onderverdeeld worden in verschillende taalfamilies. Zo is er de taalfamilie die alle Europese talen overkoepelt, Indo-Europees, waarvan de Germaanse talenfamilie een van de belangrijkste takken is. De Scandinavische talen worden omschreven als Noord-Germaans. Ooit bestond er ook een Oost-Germaanse tak, maar die is ondertussen volledig verdwenen. De West-Germaanse tak omvat de volgende talen: Nederlands, Duits, Schots, Fries en Engels. Tussen het Schots, Engels en Fries bestaat er een zeker verwantschap.

Sommige woorden klinken in alle West-Germaanse talen bijna hetzelfde en worden zelfs nagenoeg op dezelfde wijze uitgesproken. We denken daarbij bijvoorbeeld aan het woord huis. In het Engels is dit house, in het Fries hûs en in het Duits wordt het Haus. Doorheen de geschiedenis zijn er in de verschillende talen uiteraard uitspraakveranderingen opgetreden. Het is interessant dat in die veranderingen een bepaald vast patroon kan waargenomen worden, wat men klankverschuiving noemt.

Het Engels werd geboren uit de verschillende Germaanse talen die men sprak in Groot-Brittanië en dan voornamelijk de taal van de Angelen en de Saksen. In het Engels dat vandaag de dag gebruikt wordt, is deze oorsprong echter nog maar voor een klein deel terug te vinden. Het Britse Rijk heeft binnen zijn grenzen immers een mengelmoes aan talen en culturen en heeft zich over grote delen van de wereld verspreid. In lang vervlogen tijden hebben vooral de Vikingen, met hun Oudnoords, een grote invloed uitgeoefend op het Engels. Woorden zoals sky en call zijn hier goede voorbeelden van. De grootste impact op de Engelse taal kwam echter van het Frans en dit door de Normandische overheersing. Ruim één derde van het hedendaagse Engels heeft roots in het Frans! Daarnaast zijn er in het Engels ook invloeden terug te vinden van Romaanse talen, zoals het Spaans, Latijn en Italiaans. Ook het Nederlands draagt zijn steentje bij met vooral woorden die in de scheepvaart gebruikt worden. Maar ook woorden zoals brandy (brandewijn) en cookie (koekje) vonden ooit hun oorsprong in het Nederlands.

Het Engels is dus een taal die doorheen de jaren enorm beïnvloed werd door andere talen. Dit maakt dat het Engels een zeer uitgebreide woordenschat heeft. Dit gaat zelfs zo ver dat er vaak verschillende woorden met dezelfde betekenis zijn. Deze woorden gebruikt men dagelijks in hun Germaanse varianten, daar waar ze meestal in de officiële schrijftaal in hun Franse of Latijnse varianten te vinden zijn.

Uitdrukkingen met 'Dutch' in de Engelse taal

Het woord ‘Dutch’ komt in allerlei uitdrukkingen voor in het Engels, die opvallend vaak negatief zijn. In de ogen van Engelsen zijn Nederlanders vooral gierig, laf en dronken, lijkt het wel. 'Dutch defence' staat bijvoorbeeld voor een slappe verdediging en een 'Dutch bath' is een eenvoudig kattenwasje met een washandje onder de kraan. Wat is de oorsprong hiervan? En hoe is het woord ‘Dutch’ ontstaan, dat zo lijkt op 'Deutsch' en daardoor voor verwarring zorgt tussen de Nederlandse en de Duitse taal?

Het Engelse woord ‘Dutch’ komt van de laatmiddeleeuwse benamingen 'Dietsch' en 'Duitsch' voor de Nederlandse taal. Het woord 'diet' betekende volk in de Middeleeuwen. Dietsch en Duitsch waren regionale varianten van de Nederlandse volkstalen, tegenover het Frans en Latijn als talen die gesproken werden door de elite.

De eerste Engelse uitdrukkingen waarin het woord ‘Dutch’ voorkomt, stammen uit de zeventiende-
eeuwse zeevaarderstijd, toen Engeland en Nederland aartsvijanden waren. De Engelsen en de Nederlanders waren concurrenten, die beiden uit waren op de heerschappij op zee en vele oorlogen voerden. De Nederlanders hadden onder de Engelsen de reputatie van stevige innemers. Een voorbeeld van een dergelijke  uitdrukking is 'Dutch courage' (dronkemansmoed). Dutch staat hier voor 'veroorzaakt door sterke drank'. Een andere bekende uitdrukking is 'Dutch agreement' (overeenkomst gesloten onder invloed van sterke drank).

Dat Nederlanders als vijanden werden beschouwd, blijkt ook uit uitdrukkingen die verband houden met de handel en waarbij gierigheid of bedrog onder Nederlanders benadrukt werd, zoals 'Dutch gold' (namaakgoud) en 'Dutch Sandwich' (fiscale constructie voor zwart geld). Ook in recentere jaren zijn er uitdrukkingen ontstaan met het woord Dutch, waarbij Nederland geassocieerd wordt met bijvoorbeeld drugs. Een voorbeeld is de uitdrukking 'Dutch white' (heroїne van zeer goede kwaliteit).

Duitse kolonisten in Amerika werden vaak met 'Dutch' aangeduid. De oorzaak ligt hier in de verwarring die bestaat tussen de woorden ‘Dutch’ en ‘Deutsch’. Het is voor buitenlanders daarnaast ook extra verwarrend dat ons land in het Engels naast “Holland” ook met 'the Netherlands' wordt aangeduid, terwijl de taal en het volk weer als “the Dutch language’’ en “the Dutch people” worden aangeduid.